ElasticSearch, Docker ve Kubernetes Teknoloji Mülakat Soruları

ElasticSearch, dağıtık, full-text search ve analiz motorudur. Büyük veri üzerinde hızlı arama, filtreleme ve analiz yapmayı sağlar.

• Log analizi (ELK stack: Elasticsearch + Logstash + Kibana)
• Full-text arama (Google benzeri sorgular)
• Real-time analytics

Index, ilişkisel veritabanındaki "database" gibidir. Belgeler (documents) burada saklanır.

• Bir index = birçok document içerir.
• Index şeması (mapping) ile alan tipleri tanımlanır.

Yeni index oluşturma:

curl -X PUT "localhost:9200/products" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{
  "settings": { "number_of_shards": 3, "number_of_replicas": 2 },
  "mappings": { "properties": { "name": { "type": "text" } } }
}'

• Primary Shard: Verinin ana kopyasıdır.
• Replica Shard: Yedek kopyadır, yüksek erişilebilirlik sağlar.

Index detaylarını görmek:

curl -X GET "localhost:9200/products/_settings?pretty"

• Full-text search: Analyzer kullanır, kelimeleri parçalar. (text field)
• Exact match: String birebir eşleşme yapar. (keyword field)

Örnek:

curl -X GET "localhost:9200/products/_search" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{
  "query": { "match": { "name": "laptop" } }
}'

Mapping, field tiplerini ve analiz biçimlerini tanımlar. Yanlış mapping performans sorunlarına yol açar.

Örnek:

curl -X PUT "localhost:9200/users" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{
  "mappings": {
    "properties": {
      "username": { "type": "keyword" },
      "bio": { "type": "text" }
    }
  }
}'

Analyzer, metni tokenize eder.

• Standart analyzer
• Keyword analyzer
• Custom analyzer

Analyzer test:

curl -X GET "localhost:9200/_analyze" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "analyzer": "standard", "text": "Spring Boot Developer" }'

Wildcard (*) kullanmak, tüm index'i tarar ve maliyetlidir. Büyük veri setlerinde slow query sorunlarına yol açar. Alternatif: prefix query veya n-gram analyzer.

Çok sayıda document insert/update işlemini tek istekte yapmaya yarar.

Bulk insert:

curl -X POST "localhost:9200/_bulk" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "index": { "_index": "products", "_id": "1" } }
{ "name": "Laptop", "price": 1200 }
{ "index": { "_index": "products", "_id": "2" } }
{ "name": "Phone", "price": 800 }
'

ElasticSearch NoSQL tabanlıdır, join işlemleri yoktur. Alternatif:

• Nested objects
• Parent-child ilişkisi

Cluster sağlığını görmek için:

curl -X GET "localhost:9200/_cluster/health?pretty"

Durumlar:

• green → her şey sağlıklı
• yellow → replica shard eksik
• red → primary shard çalışmıyor

Snapshot, index/cluster backup yöntemidir.

Snapshot repo oluşturma:

curl -X PUT "localhost:9200/_snapshot/my_backup" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "type": "fs", "settings": { "location": "/mount/backups" } }'

• Shard sayısını artırmak
• Replica sayısını artırmak
• Node eklemek

Index için shard ayarı:

curl -X PUT "localhost:9200/products/_settings" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "index": { "number_of_replicas": 3 } }'

• Query: Skorlama yapar.
• Filter: Skorlama yapmaz, daha hızlıdır.

Örnek:

{
  "query": {
    "bool": {
      "must": { "match": { "name": "laptop" } },
      "filter": { "term": { "price": 1200 } }
    }
  }
}

• X-Pack Monitoring
• Prometheus + Grafana entegrasyonu
• _cat API

Cluster node listesi:

curl -X GET "localhost:9200/_cat/nodes?v"

Index'lerin yaşlanma politikaları ile otomatik silinmesini, taşınmasını sağlar.

• Hot → aktif veri
• Warm → sık erişilmeyen
• Cold → arşiv
• Delete → silme

Tek node ElasticSearch:

docker run -d --name es01 -p 9200:9200   -e "discovery.type=single-node"   docker.elastic.co/elasticsearch/elasticsearch:8.14.3

K8s manifest örneği:

apiVersion: apps/v1
kind: Deployment
metadata:
  name: elasticsearch
spec:
  replicas: 1
  selector:
    matchLabels: { app: elasticsearch }
  template:
    metadata:
      labels: { app: elasticsearch }
    spec:
      containers:
      - name: es
        image: docker.elastic.co/elasticsearch/elasticsearch:8.14.3
        ports:
        - containerPort: 9200
        env:
        - name: discovery.type
          value: single-node

Varsayılan olarak 1s. Her 1 saniyede bir index verileri search için görünür olur.

Ayarlamak:

curl -X PUT "localhost:9200/products/_settings" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "index": { "refresh_interval": "30s" } }'

SQL GROUP BY benzeri, veri üzerinde toplu analiz yapılmasını sağlar.

Ortalama fiyat:

{
  "aggs": { "avg_price": { "avg": { "field": "price" } } }
}

ElasticSearch Java tabanlıdır. JVM heap belleği index performansını doğrudan etkiler.

• Öneri: Toplam RAM'in %50'si, max 32GB

jvm.options dosyasında:

-Xms8g
-Xmx8g

• Profile API
• Slow Log (index logs)

Profile API:

curl -X GET "localhost:9200/products/_search" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "profile": true, "query": { "match": { "name": "laptop" } } }'

Bir index'ten diğerine veri kopyalar.

Örnek:

curl -X POST "localhost:9200/_reindex" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "source": { "index": "old_products" }, "dest": { "index": "new_products" } }'

• X-Pack Security (TLS, RBAC)
• API Key authentication
• Shield plugin

Alias, index'e takma addır. Versiyonlama ve migration için kullanılır.

Örnek:

curl -X POST "localhost:9200/_aliases" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "actions": [ { "add": { "index": "products_v2", "alias": "products" } } ] }
'

• Hot → hızlı SSD node'lar
• Warm → yavaş disk, az sorgulanan veri
• Cold → arşiv

Büyük log sistemlerinde cost optimization sağlar.

• ElasticSearch → JSON REST API, dağıtık kolay.
• Solr → XML tabanlı, eski Apache Lucene tabanlı.

• Logstash ile log toplanır.
• Elasticsearch'e indexlenir.
• Kibana ile görselleştirilir.

Aşırı memory kullanımında query'leri durdurarak cluster'ın çökmesini engeller.

Circuit breaker limit:

curl -X PUT "localhost:9200/_cluster/settings" -H 'Content-Type: application/json' -d'
{ "persistent": { "indices.breaker.request.limit": "60%" } }'

• Rolling upgrade (node by node)
• Snapshot alınarak full upgrade

Versiyon kontrol:

curl -X GET "localhost:9200"

• Doğru mapping kullan
• keyword vs text farkına dikkat et
• Shard sayısını optimize et
• Snapshot kullan
• ILM ile index yönet

• Sanal makineler (VM): Her biri kendi işletim sistemi ile çalışır. Hypervisor üzerinde kaynakları böler.
• Docker konteynerleri: Host OS kernelini paylaşır, yalnızca bağımlılıkları ve uygulamayı kapsar. Daha hafif ve hızlıdır.

• Image: Katmanlı yapıda, değiştirilemez (immutable) şablon.
• Container: Image'in çalışan hali.

Komut:

docker images        # mevcut imajları listeler
docker ps -a         # çalışan/duran containerları listeler

Image üretmek için kullanılan talimat dosyasıdır.

Örnek:

FROM openjdk:17
WORKDIR /app
COPY target/app.jar app.jar
CMD ["java", "-jar", "app.jar"]

Build komutu:

docker build -t myapp:1.0 .

Verilerin container silinse bile kalıcı olmasını sağlar.

Komut:

docker volume create mydata
docker run -v mydata:/var/lib/mysql mysql:8

• Bind mount: Host'taki bir klasör doğrudan bağlanır.
• Volume: Docker tarafından yönetilen depolama.

• bridge (varsayılan, containerlar arası iletişim)
• host (container host ağını paylaşır)
• none (ağsız container)

Komut:

docker network ls
docker run --network=host nginx

Farklı aşamalarda build yaparak gereksiz bağımlılıkları imajdan atmak.

Örnek:

FROM maven:3.8.5 AS build
WORKDIR /app
COPY . .
RUN mvn package -DskipTests

FROM openjdk:17
WORKDIR /app
COPY --from=build /app/target/app.jar app.jar
CMD ["java", "-jar", "app.jar"]

docker logs -f container_id

Birden fazla servisi YAML dosyası ile yönetmeye yarar.

Örnek docker-compose.yml:

version: "3"
services:
  db:
    image: postgres:15
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: secret
  app:
    build: .
    ports:
      - "8080:8080"

Çalıştırma:

docker-compose up -d

Image saklanan merkez.

• Public: Docker Hub
• Private registry kurulabilir.

Kurulum:

docker run -d -p 5000:5000 registry:2

docker exec -it container_id /bin/bash

• Multi-stage build
• Alpine bazlı imajlar
• Gereksiz cache temizleme

• no
• always
• unless-stopped
• on-failure

HEALTHCHECK CMD curl --fail http://localhost:8080/health || exit 1

docker run -m 512m --cpus="1.0" nginx

docker history myapp:1.0

docker system prune -a

Kullanılmayan container, network ve imajları siler.

Docker'ın kendi orchestration aracı. Servisler cluster içinde yönetilir.

Swarm veya Kubernetes için çoklu host arasında çalışan network türü.

Gizli bilgileri güvenli saklar.

• Build & push image (Jenkins, GitHub Actions)
• Deploy Kubernetes/Docker ortamına

docker stats

Canlı CPU, bellek, network tüketimi gösterir.

Container'ın çalıştığı anı snapshot alıp durdurup tekrar başlatma özelliği.

• Rootless mode
• Read-only filesystem
• Secrets & Vault

docker inspect image_id

Container orkestrasyon aracıdır. Otomatik scaling, self-healing, service discovery sağlar.

Kubernetes'te en küçük deploy edilebilir birimdir.

Pod'ların belirlenen sayıda çalışmasını garanti eder.

Komut:

kubectl get rs

ReplicaSet + rollout + rollback desteği ile pod yönetir.

• ClusterIP
• NodePort
• LoadBalancer
• ExternalName

• ConfigMap: Duyarlı olmayan config verileri
• Secret: Base64 ile encode edilmiş gizli veriler

Kaynakları mantıksal olarak ayırmak için kullanılır.

kubectl create ns prod

HTTP(S) routing kuralları tanımlar.

Stateful uygulamaları yönetir (DB gibi).

Her node üzerinde 1 pod çalıştırır. (örn. log agent)

• Job: Bir defalık çalışır.
• CronJob: Belirli zamanlarda tekrarlar.

• Liveness: Container sağ mı?
• Readiness: Trafik almaya hazır mı?

CPU/memory metriklerine göre pod sayısını artırır/azaltır.

kubectl autoscale deployment myapp --cpu-percent=50 --min=2 --max=10

• PV: Depolama kaynağı
• PVC: Uygulamanın talep ettiği depolama

Pod'un belirli node üzerinde çalışmasını sağlar.

• Taint: Node'a kısıtlama koyar.
• Toleration: Pod'un bu node'da çalışmasına izin verir.

Pod'ların API server'a erişimi için kimlik doğrulama mekanizmasıdır.

Role-Based Access Control, yetkilendirme sistemidir.

Kubernetes'in tüm verilerini sakladığı dağıtık key-value store'dur.

• API Server
• Controller Manager
• Scheduler
• Etcd

kubectl get pods -A

kubectl logs -f pod_name

kubectl rollout undo deployment myapp

kubectl get componentstatuses
kubectl get nodes

Kubernetes için paket yöneticisidir. Chart'lar ile uygulama dağıtımı yapılır.